Afgelopen maandag kwam de stichting Rino met de show Fast Physics op onze school om spectaculaire demonstraties te laten zien in de hoogste klassen van de bovenbouw. Vorige maand waren ze er ook en toen lieten ze een andere show,  Freezing Physics (proefjes met stikstof), zien in de onderbouw. Met de proeven willen de experts van Rino interessante natuurkundige verschijnselen  laten zien. Dit keer ging het over electriciteit, licht, geluid en magnetisme. De drie Leidse studenten gaven mooie demonstraties, zoals: een augurk onder 230V, elektrostatica proeven met een colablikje, geluid m.b.v een propaan-gasbuis, geluid doorgeven met de hele klas en magnetisme met een kogelbaan. De leerlingen werden bij verschillende demonstraties betrokken en konden zelf er aan deelnemen. Het was een leuke en leerzame middag.

KRABBENDIJKE – Leerlingen van de examenklassen van het Calvijn College in Krabbendijke hebben 2175 euro opgehaald voor de Vereniging ter Bescherming van het Ongeboren Kind.

Ze deden dat door zich te laten sponsorren voor een 24-uurs lesmarathon te gelegenheid van de laatste lesdag voor het examen. Tijdens de lesmarathon kwam de Stichting Rino uit Leiden een natuurkunde roadshow verzorgen. Het thema was ‘koud’ en er kwam veel vloeibaar stikstof aan te pas. Inge Leermakers van Rino wist zelfs een fontijn van vloeibaar stikstof te produceren.

Voor de link op het web: klik HIER

In Ahoy wordt dit weekend het ‘Talentenfestival’ gehouden. Met workshops over techniek, kunst en wetenschap kunnen kinderen uitvinden waar hun interesses en talenten liggen.
Het festival is een initiatief van Het Centrum. Dat is een club die vijftien jaar geleden is ontstaan uit een groep Turkse Rotterdammers die kinderen hielpen bij hun huiswerk. Inmiddels is het uitgegroeid tot een organisatie die honderden kinderen helpt met huiswerk én het ontwikkelen van talenten.
Fatih Ozbasi is zelf ook als kind geholpen met zijn huiswerk door het Centrum, en is nu directeur van de stichting. Hij vindt het belangrijk dat kinderen weten wat ze leuk vinden, zodat ze gerichter kunnen zoeken naar een vervolgopleiding. “Het is als je jong bent vaak moeilijk genoeg om een opleiding en een beroep te kiezen, omdat je niet weet wat je kunt verwachten.”
Zelf heeft hij het tot ingenieur geschopt. Hij raadt kinderen aan een toekomst in de techniek te zoeken. Volgens hem is het interessant, leuk en biedt techniek veel kans op werk.
Tijdens het festival worden ook workshops gegeven waarin je leert hoe je een robot programmeert. Het is opvallend dat het festival veel wordt bezocht door Turkse Rotterdammers, dat komt doordat de organisatie is ontstaan onder vrijwillgers van Turkse komaf, maar de organisatie wil nadrukkelijk een mulitculturele club zijn.

Voor de website klik HIER

‘Wat mocht er ook alweer niet in de magnetron’ FOTO: Marc de Haan

DOOR DIRK-JAN ZOM IJzeren ringen lanceren, een augurk onder stroom zetten, een proef met een vlammenbuis. En wat mag er ook alweer niet in een magnetron? Twee jongens in blauwe poloshirts leven zich uit vrijdag in Museum Boerhaave, ongeveer vijftig man publiek kijkt toe.

Het is de presentatie van Fast Forward Physics, de nieuwe show van Stichting Rino. Dit is een groep studenten van vooral de opleiding natuurkunde, die zich kort gezegd bezig houdt met de vraag hoe scholieren geënthousiasmeerd kunnen worden voor die studie. Ongeveer vijftien keer per maand trekken teams bestaande uit drie studenten erop uit om scholen te bezoeken met een show vol proefjes.

‘We gaan nu een proef doen met een augurk, dat gaat een beetje stinken. Excuses daarvoor’, zegt derdejaars natuurkundestudent Erik Visse (20), de presentator van de dag. Een augurk wordt op een soort prikker gezet. Geknetter klinkt en de groente geeft oranje licht. ‘Dat komt door de natriumchloride van de vloeistof uit de pot’, legt hij uit. Een augurk gedoopt in strontiumchloride geeft dan ook ander licht: donkerrood, bijna paars.

Voor een volgende proef staat een magnetron klaar. ‘Er heeft ooit een recept gestaan in de Allerhande. In plaats van een in folie gewikkelde aardappel op de grill te leggen, moest deze in de magnetron’, vertelt Erik. Gelach gaat door de zaal. De magnetron gaat eerst niet aan. Voorzitter Vera Janssen springt snel in. ‘Dit is een heel erg veilige magnetron. Niemand weet hoe die werkt.’ Even later knetteren vonken achter het glas van het apparaat.

Janssen (20) is ook derdejaars student natuurkunde. Ze vertelt over Rino: ‘Vroeger werden proefjes gedaan op open dagen door docenten. Studenten zijn dit gaan overnemen en hebben er een eigen stichting van gemaakt, in 1997. Ongeveer vijf jaar geleden vond er een enorme groei aan leden plaats.’

De stichting heeft bijna veertig vrijwilligers, zegt ze. Ongeveer 20 à 30 procent van de studenten natuurkunde is volgens haar lid van Rino. Omdat er nu niet meer genoeg vrijwilligers zijn, maar wel veel aanvragen van scholen, zit er voorlopig een stop op de shows.

‘Bij scholieren is het altijd belangrijk dat er een knal is’, kondigt Erik de uitsmijter van de show aan. ‘We zijn natuurkundestudenten, dus dat vinden we zelf ook mooi’, geeft hij toe. Een pingpongbal zal met een vacuümkanon in een slagroomtaart geschoten worden. Het drietal doet gehoorbeschermers op. ‘Hebben wij niets nodig?’, wordt uit de zaal gevraagd.

De spanning stijgt, hier en daar bedekken handen oren. Maar op het moment suprème klinkt een soort scheetgeluid, de eerste poging is mislukt. De tweede poging dan, nu wel een knal. Het beveiligingglas is bedenkt met taartspetters. De pingpongbal heeft zich diep in de slagroomtaart geboord. Onder applaus poseren de drie leden van Rino met het gebak voor aanwezige fotografen.

Achteraf vertelt Erik dat hij redelijk wat ervaring met de proef heeft. De reacties die ze op scholen krijgen zijn erg positief. Erik: ‘Het gaat niet zozeer om het uitleggen, maar meer om het laten zien dat het leuk is. Uiteindelijk hopen we wel mensen te interesseren voor een studie natuurkunde.’

Voor de website: Mare, donderdag 11 maart 2010

De natuurkundestudenten van Stichting Rino toeren al sinds 2005 langs middelbare scholen met hun natuurkunde-roadshow. Tijd voor een nieuw programma: donderdag 4 maart beleeft hun nieuwste productie ‘Fast Forward Physics’ in Museum Boerhaave haar première. ‘Natuurkunde is meer dan wetten en formules.’

‘Het enthousiasmeren van middelbare scholieren voor natuurkunde en natuurwetenschappen, is het doel van Stichting Rino.’ Vera Janssen, voorzitter van Rino en derdejaars student natuurkunde vertelt hoe de natuurkunde-roadshow is ontstaan. ‘Veel van de proeven uit onze huidige show Freezing Physics bestonden al en werden door hoogleraren vertoond op open dagen. Pas toen de organisatie van deze demonstraties werd doorgeschoven naar studenten, nam het initiatief een grote vlucht.’ Deze studenten verenigden zich in Stichting Rino. Geleid door een vijfkoppig studentenbestuur werkten zij de demonstraties uit en in 2005 ontstond hieruit Freezing Physics, een professionele natuurkunde-roadshow voor scholieren.

Inmiddels is de roadshow een groot succes: zo’n vijf keer per maand bezoeken de studenten een middelbare school. De show duurt één lesuur en draait om proeven met vloeibare stikstof, een vloeistof met een temperatuur van min 196 graden Celsius. Hiermee maken de studenten het proces van fase-overgangen – de overgang van vast materiaal naar een vloeistof of van een vloeistof naar een gas – zichtbaar voor de scholieren: zodra de vloeistof in het klaslokaal uit de isolator komt, gaat het letterlijk in rook op. Daarnaast wordt supergeleiding gedemonstreerd: een blokje supergeleidend materiaal in stikstof, dat door de lage temperatuur zijn elektrische weerstand verliest, kan een magneet laten zweven.

Een zwevende magneet boven een supergeleider.

De meeste scholieren vinden de roadshow erg leuk en de proeven spectaculair om te zien. ‘We willen scholieren laten zien dat natuurkunde meer is dan wetten en formules, dat het vak veel breder en creatiever is. We gaan met Freezing Physics zowel naar 5vwo- als 3vmbo-klassen, om de interesse voor natuurkunde aan te wakkeren en te zorgen dat scholieren positievere associaties bij het vak krijgen’, verklaart Janssen. Zit er dan niet ook een stukje promotie voor het studeren van natuurkunde bij? Lachend: ‘Ze vinden het leuk om te zien, maar of ze er ook echt natuurkunde door gaan studeren betwijfel ik.’

Na ruim vier jaar touren met Freezing Physics heeft de show nu een opvolger: Fast Forward Physics. ‘We waren eigenlijk al heel lang bezig met het onwikkelen van een nieuwe show. Het bedenken en uitwerken van zo’n show is een heel boeiend project. Bovendien wilden we weer eens een ander aspect van de natuurkunde laten zien’, vertelt Janssen. De keuze viel op elektromagnetisme: ‘Hiermee kunnen we veel fenomenen binnen de natuurkunde koppelen. Aan de hand van bijvoorbeeld golfverschijnselen zijn meerdere hoofdstukken uit het natuurkundeboek tot één geheel te smeden.’ Een proef die dit demonstreert, bestaat uit een buis gevuld met het brandbare propaangas, waar een speaker achter staat. Steek je het gas aan, dan vertoont het vlammenpatroon de golfbeweging van het door de speaker uitgezonden geluid. Ook het laten zweven van een driehoekje van aluminiumfolie onder hoogspanning en het laten lichtgeven van een augurk op netspanning zijn proeven waarmee de studenten hopen dat Fast Forward Physics scholieren net zo enthousiast kan maken als zijn voorganger.

XX
Vera Janssen demonstreert de ‘Lifter’: boven een stukje aluminiumfolie is een draadje gespannen met een hoge spanning. Door de ionisatie van de lucht gaat het folie zweven.

De keuze voor het thema van de eerste show was niet willekeurig. ‘We hebben in Leiden veel expertise op het gebied van lage temperaturen’, legt Janssen uit. Dat is een traditie die al ver teruggaat: al in 1890 had de Universiteit Leiden een laboratorium speciaal voor experimenten bij zeer lage temperaturen. Hier deed de Leidse hoogleraar experimentele natuurkunde Heike Kamerlingh Onnes veel van zijn belangrijke experimenten. De ontdekkingen van deze beroemde geleerde lopen als een rode draad doorFreezing Physics.

Voor de nieuwe show is opnieuw een link met Leiden gevonden: Hendrik Lorentz, tijdgenoot en goede vriend van Kamerlingh Onnes. Deze eerste Leidse hoogleraar theoretische natuurkunde was een autoriteit op het gebied van elektromagnetisme. Zijn theorieën vormen dan ook het thema in Fast Forward Physics.

Op donderdag 4 maart beleeft Fast Forward Physics haar première in Museum Boerhaave. ’s Middags is de ultieme test: de eerste uitvoering voor scholieren. Daarna volgt de officiële première voor genodigden en geïnteresseerden, met een impressie uit de show en een aantal proeven ‘in sneltreinvaart’, aldus Janssen. De middag wordt feestelijk afgesloten met een borrel.

Informatie over bijwonen van de première en/of boeken van natuurkunde-roadshows van Stichting Rino: rino@physics.leidenuniv.nl.

Stichting Rino

(25 februari 2010/Marieke Epping)

Voor de website met plaatjes: file:///P:/My%20Documents/Algemeen/Media/collectie%20media%20van%20derden/2010-03-04%20Premiere%20FFP/Gloeiende%20augurk%20promoot%20natuurkunde%20bij%20scholieren%20-%20Nieuws%20-%20Nieuws%20&%20Agenda.htm

Noordhollands Dagblad

20 februari 2010 zaterdag
krommenie – Spuitende fonteinen, bevroren bananen en zwevende magneten. Het was gisteren allemaal te zien in het Bertrand Russell College tijdens het optreden van de stichting Rino.

Freezing Physics is de naam van de show van de stichting. Drie medewerkers demonstreerden aan leerlingen van de Krommeniese school hoe stoffen en materialen zich gedragen bij extreem lage temperaturen. Met behulp van vloeibaar stikstof werden temperaturen van ruim 196 onder nul bereikt. De stichting wil met de natuurkundeshows middelbare scholieren enthousiast maken voor de wetenschap. Jaarlijks worden ruim honderd scholen bezocht.

Naast scholen worden ook musea en evenementen bezocht.

Stichting Rino is een initiatief van natuurkundestudenten van de Universiteit Leiden. Zo’n 150 leerlingen van de klassen drie van de havo/vwo volgden de show van de stichting.

Voor de website: Noordhollands Dagblad

13:00 uur: demonstratie voor scholieren
16:00 uur: ontvangst
16:30 uur: officiële opening Fast Forward Physics
17:00 uur: borrel

Stichting Rino, De natuurkundige roadshow uit Leiden
Website: www.stichtingrino.nl.
E-mail: rino@physics.leidenuniv.nl
Telefoon: 071-5275441

Voor de website: http://www.science.leidenuniv.nl/index.php/faculteit/agenda/fast_forward_physics